ترس از رهاشدگی چیست و چگونه بر روابط عاطفی تأثیر میگذارد؟
مقدمه
ترس از رهاشدگی یکی از عمیقترین ترسهای هیجانی انسان است؛ ترسی که معمولاً در ظاهر دیده نمیشود اما میتواند بسیاری از تصمیمها، رفتارها و روابط عاطفی را تحتتأثیر قرار دهد. افرادی که با این ترس زندگی میکنند، اغلب نگراناند که در نهایت تنها بمانند، طرد شوند یا برای دیگران کافی نباشند.
این ترس اگرچه ریشه در تجربیات گذشته دارد، اما در زمان حال فعال میشود و میتواند کیفیت روابط عاطفی را بهطور جدی کاهش دهد.
ترس از رهاشدگی
ترس از رهاشدگی چیست؟
ترس از رهاشدگی به حالتی گفته میشود که فرد بهصورت مداوم نگران ترک شدن، فراموش شدن یا کنار گذاشته شدن توسط افراد مهم زندگی خود باشد. این ترس معمولاً با اضطراب، ناامنی و نیاز شدید به تأیید همراه است.
در روانشناسی، ترس از رهاشدگی ارتباط نزدیکی با مفاهیمی مانند:
-
دلبستگی ناایمن
-
وابستگی عاطفی ناسالم
-
اضطراب جدایی
دارد و اغلب بهصورت ناهشیار در روابط فعال میشود.
ریشههای ترس از رهاشدگی
تجربیات دوران کودکی
کودکانی که ثبات عاطفی را تجربه نکردهاند، یا با والدینی مواجه بودهاند که حضور هیجانی ناپایداری داشتهاند، بیشتر در معرض این ترس قرار میگیرند.
نادیده گرفته شدن، طرد شدن یا تهدید به ترک، میتواند در ذهن کودک الگویی پایدار ایجاد کند.
تجربه فقدان یا جدایی
طلاق والدین، مرگ عزیزان، یا جداییهای عاطفی دردناک در بزرگسالی نیز میتوانند ترس از رهاشدگی را تشدید کنند.
عزتنفس پایین
افرادی که خود را دوستداشتنی یا ارزشمند نمیدانند، بیشتر نگراناند که دیگران آنها را ترک کنند. در این حالت، رهاشدگی بهعنوان تأییدی بر بیارزشی درونی تجربه میشود.
نشانههای ترس از رهاشدگی در روابط
ترس از رهاشدگی میتواند به شکلهای مختلفی بروز کند، از جمله:
-
نیاز مداوم به اطمینان گرفتن
-
اضطراب شدید هنگام اختلاف یا فاصله
-
ترس از بیان نیازها یا نارضایتی
-
تحمل روابط ناسالم بهدلیل ترس از تنهایی
-
وابستگی شدید و چسبندگی عاطفی
-
حساسیت افراطی به رفتارهای طرف مقابل
در بسیاری از موارد، فرد متوجه نیست که این رفتارها از ترس ناشی میشوند، نه از عشق.
تفاوت ترس از رهاشدگی و ترس از دست دادن
اگرچه این دو مفهوم به هم نزدیکاند، اما یکسان نیستند.
-
ترس از دست دادن بیشتر به نگرانی درباره از دست دادن یک رابطه یا موقعیت خاص مربوط میشود.
-
ترس از رهاشدگی عمیقتر است و به باور ناهشیار «در نهایت تنها میمانم» اشاره دارد.
به بیان ساده، ترس از رهاشدگی اغلب ریشهای است که ترس از دست دادن و وابستگی عاطفی ناسالم از آن تغذیه میکنند.
تأثیر ترس از رهاشدگی بر روابط عاطفی
این ترس میتواند باعث شود فرد:
-
مرزهای شخصی خود را نادیده بگیرد
-
رفتارهای کنترلگرانه یا اجتنابی نشان دهد
-
نیازهای واقعی خود را سرکوب کند
-
وارد روابط نابرابر یا آسیبزا شود
در نتیجه، رابطهای که قرار است منبع امنیت باشد، به منبع اضطراب تبدیل میشود.
چگونه ترس از رهاشدگی را درمان کنیم؟
درمان ترس از رهاشدگی نیازمند کار عمیق هیجانی است و صرفاً با توصیههای سطحی برطرف نمیشود.
-
شناخت الگوهای دلبستگی: آگاهی از سبک دلبستگی نقش مهمی دارد.
-
تقویت احساس امنیت درونی: یادگیری اینکه امنیت فقط از بیرون نمیآید.
-
بازسازی عزتنفس: جدا کردن ارزش شخصی از تأیید دیگران.
-
درمان تخصصی: رویکردهایی مانند طرحوارهدرمانی و درمان مبتنی بر دلبستگی بسیار مؤثر هستند.
در مرکز مشاوره روانشناسی رویش سبز آرامش، درمان ترس از رهاشدگی با تمرکز بر ریشههای دوران کودکی، الگوهای تکرارشونده در روابط و بازسازی احساس امنیت روانی انجام میشود.
جمعبندی
ترس از رهاشدگی احساسی پنهان اما تأثیرگذار است که اگر شناخته و درمان نشود، میتواند روابط عاطفی را بهسمت وابستگی، اضطراب و نارضایتی سوق دهد. آگاهی از این ترس و پذیرش نیاز به کمک تخصصی، گامی مهم در مسیر ساختن روابط سالم و پایدار است.
